Theo bài báo này một người đàn ông Mỹ sau vài năm mất việc ở Coca-Cola đã vào ngân hàng cướp 1 đô la rồi bình thản ngồi đợi cảnh sát đến bắt. Lý do của hành động kỳ quặc này là sau khi thất nghiệp và không có bảo hiểm y tế ông ta không có tiền chữa bệnh trong khi nếu vào tù ông ta sẽ được khám/chữa bệnh (và ăn ở) miễn phí.
Wednesday, June 22, 2011
Tuesday, June 21, 2011
Economists
Tyler Cowen có vẻ tự hào về việc tỷ lệ economists nắm trọng trách trong chính phủ Mỹ tăng dần theo thời gian. Cowen trích dẫn đoạn sau từ một quyển sách của Jim Lacey:
"Just fifty years before World War II there had been only one individual in the government with the title of economist, and that person was listed as an “economic ornithologist.” World War I saw a few trained economists brought to Washington in policy positions, but their influence remained constrained to providing advice on price administration and shipping. They had little impact on mobilization planning. It was the Great Depression that brought economists into Washington policy circles, first by the hundreds and then by the thousands. By the time World War II began, the federal government employed an estimated five thousand economists."
Nhưng so với VN thì Mỹ còn thua xa nhé :-)
FDI
Dr. Austan Goolsbee, chủ tịch Council of Economic Advisers, là một trong những policy maker hiếm hoi của Nhà Trắng được cả Krugman và Mankiw khen ngợi. Vậy nhưng khi Goolsbee tuyên bố "The United States remains the No. 1 destination for foreign investment in the entire world" sau khi số liệu FDI chảy vào Mỹ năm 2010 tăng 49% so với năm 2009, từ $153b lên $228b, thì sinh viên kinh tế ở Uni Chicago (nơi Goolsbee sắp sửa quay về dạy) có lẽ hơi ... lo. Nếu tính theo %GDP thì con số $228b FDI của Mỹ chỉ là 0.39%, quá nhỏ nhoi so với ... VN (thường đạt trên 10%). Thêm nữa, FDI chảy vào các nước phát triển như Mỹ chủ yếu là hoạt động M&A, do vậy dòng vốn này tăng lên chứng tỏ assets ở Mỹ đang rẻ chứ không hẳn Mỹ là "No.1 destination". Năm 2008, thời điểm khủng hoảng nặng nhất, tỷ lệ FDI/GDP của Mỹ lên đến 0.53%.
Monday, June 20, 2011
EPC
Dạo này một lý do giải thích cho việc VN bị thâm hụt mậu dịch nặng với TQ là rất nhiều dự án EPC lớn rơi vào tay nhà thầu TQ. Những nhà thầu này, ngoài việc sử dụng công nghệ và thiết bị của TQ, gần như không subcontract bất kỳ công đoạn nào của hợp đồng cho các nhà thầu phụ VN (ngay cả dọn vệ sinh công trình). Tôi sẽ không thảo luận tại sao nhiều gói thầu EPC rơi vào tay nhà thầu TQ như vậy và các hệ lụy của việc này (các bạn có thể tham khảo bài của TS Nguyễn Quang A), ở đây tôi chỉ giới hạn thảo luận về mối liên hệ giữa thâm hụt thương mại và các gói thầu EPC.
Trước hết cần nhìn nhận vấn đề thâm hụt thương mại trên khía cạnh tổng thể chứ không chỉ với một nước riêng rẽ. Nếu các gói thầu EPC thay vì rơi hết vào tay các nhà thầu TQ lại rơi vào tay các nhà thầu Nhật hay Hàn Quốc thì liệu thâm hụt thương mại tổng thể của VN có giảm hay không? Ngay cả nếu tin vào con số 30% trong bài báo của TBKTSG dẫn chứng các nhà thầu non-Chinese thường subcontract lại cho thầu phụ VN, tôi cũng không lạc quan lắm về cán cân thương mại tổng thể. Lý do là đằng nào các nhà thầu EPC cũng phải nhập gần như toàn bộ máy móc thiết bị từ nước ngoài vào, còn 30% giá trị được subcontract đó cũng sẽ cần một số đầu vào là hàng hóa nhập khẩu. Chưa kể tác động gián tiếp của số 30% thu nhập đó của các thầu phụ VN cũng làm tăng nhập khẩu qua các kênh khác. Đành rằng tỷ lệ trị giá nhập khẩu các gói thầu EPC nếu không phải do TQ làm sẽ giảm, nhưng tôi không nghĩ ảnh hưởng vào cán cân thanh toán tổng thể sẽ đáng kể.
Thứ hai, lý do chính các nhà thầu TQ thắng thầu EPC là giá rẻ (có thể rẻ hơn các nhà thầu khác đến 50%). Bỏ qua vấn đề giá rẻ như vậy có hợp lý hay không hay các nhà thầu TQ gài bẫy và/hoặc các chủ thầu VN tự nguyện chui vào bẫy, nếu các gói thầu EPC được giao cho các nhà thầu Nhật, Mỹ... chào giá cao hơn thì tác động vào cán cân thương mại sẽ lớn hơn nếu chỉ tính theo giá trị hợp đồng EPC, dù không nhiều. Vấn đề các nhà thầu TQ "trợ giá" cho công nhân của họ như TS Nguyễn Thành Sơn nêu ra để tránh không thuê nhân công VN và làm tổng giá trị EPC giảm thực ra không ảnh hưởng đến cán cân thương mại vì họ trợ giá bên ngoài lãnh thổ VN. Tương tự như vậy việc các nhà thầu TQ được chính phủ TQ trợ giá cũng không làm xấu thêm cán cân thương mại tổng thể của VN mà ngược lại.
Thứ ba, vì capital account thường ngược chiều với current account, khi VN đi vay ODA của TQ hay một nước nào khác thì nghiễm nhiên VN chấp nhận cán cân thương mại sẽ xấu đi chưa cần biết các gói thầu EPC sẽ do ai thực hiện. Trên thực tế các khoản vay ODA thường có yêu cầu phải mua hàng hóa dịch vụ từ nước cho vay, cho nên nếu TQ cho VN vay ODA thì dù các gói thầu EPC có được các nhà thầu Nhật hay Mỹ trúng thì họ cũng phải mua một phần thiết bị và dịch vụ từ TQ. Do đó gốc rễ của vấn đề là VN đã và đang phải "nhập khẩu" vốn nước ngoài với nhu cầu ngày càng tăng để phục vụ cho nền kinh tế (và có thể cho một số nhóm lợi ích).
Các hợp đồng EPC, dù TQ hay nước nào khác thắng, đều chỉ là cái kênh để dòng vốn nước ngoài luân chuyển. Điều quan trọng với VN là những dự án EPC và các thể loại đầu tư nước ngoài khác có đem lại return đủ lớn cho nền kinh tế hay không để trong tương lai VN có thể trả nợ (và còn có lời) từ các các khoản vay đó. Nếu xét theo ICOR hay đơn giản là chỉ nhìn vào những ví dụ như Vinashin thì có vẻ return cho những dự án đó không đủ cao. Điều này sẽ làm nền kinh tế VN trở thành một Ponzi game, nghĩa là chỉ có thể sustainable chừng nào dòng vốn nước ngoài còn chảy vào. Đến một lúc nào đó sẽ chỉ còn một vài chủ nợ có ý đồ đen tối mới tiếp tục cuộc chơi vì họ có lợi ích bên ngoài return từ Ponzi game. Ai sẽ là người có lợi nếu kinh tế VN suy sụp và rơi vào khủng hoảng?
Tuesday, June 14, 2011
Quiz
A: Khoản nợ $600m của Vinashin đang được trade 50-60 cent/$1 face value, nghĩa là nếu Vinashin tiếp tục không thanh toán đợt 2 vào tháng 6 này thì recovery rate tương đương 50-60%. Còn trái phiếu chính phủ Hi Lạp hiện có recovery rate khoảng 30-50%, nghĩa là rủi ro hơn khoản nợ của Vinashin
Update: Đọc bài của FT (link bên trên) mới biết một trong các chủ nợ của Vinashin là một hedge fund (Elliott Advisors) có kinh nghiệm trong việc đi đòi nợ chính phủ các nước bằng cách gây sức ép qua báo chí. Thảo nào gần đến đợt thanh toán thứ 2 này một loạt báo tên tuổi (FT, WSJ, NYT, Bloomberg) liên tục đăng bài về Vinashin.
Một luật sư (nước ngoài) có nhiều kinh nghiệm ở VN khuyên các chủ nợ: "Harass the Vietnamese government". Tội nghiệp cho chính phủ đang bị harass tứ phía.
Sunday, June 12, 2011
Live-fire drill
Ngay sau khi tàu Viking 2 bị cắt cáp, Quân chủng Hải quân Vùng 3 tuyên bố tập trận bắn đạn thật ngoài khơi tỉnh Quản nam ngày thứ Hai tới (14/6). Theo thông tin trên website của VMSN, địa điểm cuộc tập trận cách khá xa 2 địa điểm đụng độ vừa rổi về phía bắc và gần bờ biển VN hơn (108 46 E so với 109 17 vụ Viking và 110 59 vụ Bình Minh, và 15 53N so với 6 47 và 12 48). Theo WSJ đây là lần đầu tiên VN thông báo về một cuộc tập bắn đạn thật trên biển, nhiều báo nước ngoài đã đăng lại tin này. Điều lạ là dù bà Nguyễn Phương Nga đã xác nhận tin này nhưng không thấy báo chí VN đưa tin, Viet-studies có dẫn link tin của WSJ nhưng không highlight.
Thursday, June 9, 2011
FX forward
Cách đây vài tháng tôi có thấy một số đề nghị phát triển thị trường forward ngoại tệ ở VN để giúp các doanh nghiệp phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Tuy nhiên đến giờ này tôi vẫn chưa thấy có động tĩnh gì từ phía NHNN lẫn các NHTM (bạn nào có thông tin thì cho tôi biết). Tôi đoán một trong những trở ngại chính là NHNN lo ngại không kiểm soát được thị trường này và nó sẽ bị lợi dụng để đầu cơ ngoại tệ, rất có thể sẽ gây thêm sức ép lên tỷ giá VND.
Tình cờ tôi đọc được một tài liệu về South African Rand (ZAR) và được biết trong giai đoạn 1971-1985 khi nước này chuyển đổi từ cơ chế tỷ giá cố định sang tỷ giá thả nổi, ngân hàng trung ương South Africa (RBSA) đã đưa ra một công cụ forward đặc biệt dành cho các doanh nghiệp có nhu cầu mua bán ngoại tệ trong tương lai. Vì thời điểm đó SA chưa có thị trường forward, RBSA đứng ra cung cấp forward cho các doanh nghiệp với một chi phí cố định, vừa để các doanh nghiệp làm quen với công cụ tài chính này vừa giúp các ngân hàng phát triển thị trường. RBSA chỉ cung cấp forward cho đồng USD, còn forward cho các đồng tiền khác thì các ngân hàng thương mại phát hành và định giá dựa vào forward USD của RBSA. Thời gian đầu đối tượng được mua bán và thời hạn forward của RBSA rất hạn hẹp, nhưng khi thị trường dần dần phát triển thì RBSA nới dần các hạn chế. Từ năm 1985, sau khi các ngân hàng thương mại của SA đã đủ khả năng cung cấp dịch vụ forward cho các khách hàng thương mại, RBSA dần dần rút ra khỏi thị trường này và sau năm 1995 chỉ còn giao dịch forward với các FX dealer lớn.
Chắc chắn hoàn cảnh của SA thời đó khác rất nhiều so với VN hiện tại, tuy nhiên kinh nghiệp của RBSA có thể có ích cho NHNN nếu muốn phát triển thị trường FX forward ở VN. Chí ít nếu kết hợp giữa kết hối và forward thì các doanh nghiệp sẽ không bị thiệt nếu trong tương lai họ cần mua lại ngoại tệ cho nhu cầu kinh doanh chính đáng. Bản thân doanh nghiệp có ngoại tệ khi đã bảo hiểm được rủi ro tỷ giá cũng sẽ dễ chấp nhận bán ngoại tệ ra thay vì găm giữ. RBSA đã giải được bài toán con gà và quả trứng, liệu NHNN có làm được?
Krugman's influence
Mấy hôm nay giới bloggers bàn tán rất nhiều về vụ "đụng độ" giữa Paul Krugman và Richard Koo từ tháng 8/2010 về tác dụng của QE khi nền kinh tế bị rơi vào balance sheet recession (theo tác giả này thì bất đồng Krugman-Koo đã có cách đây hơn chục năm khi Krugman qua Nhật khuyến cáo nước này theo đuổi QE). Vắn tắt là cả Krugman và Koo đều kêu gọi fiscal stimulus nhưng trong khi Koo cho rằng monetary policy (cụ thể là QE) không có tác dụng gì thậm chí còn có hại thì Krugman nói Fed vẫn cứ phải "còn nước còn tát".
Đến giờ nhận định của Koo có vẻ chính xác hơn, QE2 sắp sửa chấm dứt vào cuối tháng này nhưng tình hình kinh tế Mỹ vẫn không có gì sáng sủa và đặc biệt là 2 dự báo của Koo đều đúng. Dù Fed có bơm tiền ra thì các ngân hàng cũng không tăng tín dụng mà số liquidity đó sẽ chảy vào commodity speculation, dẫn đến giá dầu và các loại nguyên liệu thô tăng vọt càng đẩy quá trình phục hồi kinh tế xa hơn. Brad DeLong như mọi khi lại nhảy vào bênh Krugman đưa một loạt trích dẫn cho thấy Krugman cũng nghi ngờ tác dụng của monetary policy khi nền kinh tế rơi vào liquidity trap.
Nhưng toàn bộ cuộc tranh luận này không thú vị bằng chi tiết sau mà Richard Koo tường thuật: "A senior Obama administration official I spoke with last October, just before QE2 was unveiled, concurred with my view that the US was in a balance sheet recession but cited an article written by Professor Paul Krugman just before our meeting as support for his position that the situation could still be dealt with using monetary policy...". Điều này cho thấy ảnh hưởng cực lớn của Krugman vào các chính sách kinh tế của chính phủ Obama. Chỉ một bài viết trên blog (chắc chưa đến 10 phút) của Krugman đã đánh đổ ảnh hưởng của cả một quyển sách công phu của Richard Koo.
Không rõ đó là do uy tín giải Nobel của Krugman hay do khả năng viết những bài rất đơn giản nhưng thuyết phục của nhà kinh tế/blogger này. Ví dụ như bài này.
Wednesday, June 8, 2011
JGB
Mike "Mish" Shedlock, một trong những bloggers kinh tế tài chính nặng ký, thắc mắc tại sao TQ mua tổng cộng ¥1.44 tril ($16.6b) trái phiếu dài hạn của chính phủ Nhật (JGB) trong tháng 4/2011, gần như toàn bộ số trái phiếu được Nhật phát hành (¥1.47 tril). Shedlock lập luận rằng yield của JGB hiện quá thấp nên mua JGB vào lúc này sẽ có rủi ro lỗ cao khi mặt bằng lãi suất của Nhật tăng lên. Chưa kể tỷ giá đồng Yen cũng đang rất cao, nhiều khả năng sẽ mất giá trong thời gian tới nên giữ JGB sẽ càng lỗ nếu đổi ra RMB. Shedlock đặt câu hỏi và rồi tự trả lời "So what is China thinking? The answer is they aren't thinking."
Có thật TQ dại dột tự chui vào Yen-trap giống như đã chui vào Dollar-trap như trước đây không? Nếu nhìn vào diễn biễn đồng Yen từ cuối năm 2010 có thể thấy đồng Yen đã dao động khá ổn định trong khoảng 81-83 trong gần 5 tháng rồi rơi xuống mức thấp kỷ lục 76 vài ngày sau vụ động đất và sóng thần hồi tháng 3/2011. Lúc đó nhiều người nhận định Nhật sẽ phải can thiệp để đồng Yen không tiếp tục lên giá, là điều cực kỳ cần thiết giúp cho kinh tế của Nhật phục hồi. Đúng như dự đoán BoJ và hàng loat central banks lớn đã đồng loạt can thiệp rất mạnh để phá giá đồng Yen qua ngưỡng 83 và đạt đỉnh 85 vào đầu tháng 4/2011. Nhưng đồng Yen chỉ giữ được ở mức này vài ngày và sau đó tăng giá liên tục trong tháng 4 để lại quay về mức dưới 80 vào đầu tháng 5/2011. Việc TQ mua rất mạnh JGB trong tháng 4 có lẽ đã góp phần không nhỏ làm cho kế hoạch can thiệp tỷ giá đồng Yen của BoJ phá sản.
Không lâu sau đó Nhật bị Fitch hạ rating và Moody đặt vào negative watch list. Mike Shedlock có thể đúng về mặt kinh tế, nhưng về mặt địa chính trị nhiều khả năng TQ đã cao tay hơn blogger này nhầm tưởng.
Monday, June 6, 2011
5/6
Trước hết xin cám ơn các bạn ở HN và SG đã đi biểu tình phản đối hành động của TQ nhằm thôn tín Biển Đông, các bạn đã nói lên ý nguyện của hàng chục triệu người Việt (trong đó có tôi) về vấn đề chủ quyền lãnh hải của VN. Tôi tình cờ thấy bức ảnh dưới đây về cuộc biểu tình, giật mình vì dòng chữ "No trespassing" trên tấm biển của lực lượng cảnh sát VN.
Ở Mỹ và Úc những tấm biển "No trespassing" thường được cắm ở hàng rào của private property cảnh báo người lạ không được tự ý đi vào. "Trespass" theo cách hiểu (của luật pháp và cảnh sát) ở đây là hành vi vi phạm property right của tư nhân chứ không phải là hành vi cố tình đi vào "Restricted area" công vụ. Tôi chưa từng thấy biển "No trespassing" của cảnh sát ở nước ngoài, thực ra điều này vô nghĩa vì nếu có mặt cảnh sát thì không cần phải cảnh báo như vậy mà chỉ cần "Restricted area" là đủ. Việc trương ra tấm biển "No trespassing" ngay trước ĐSQ và TLS của TQ có thể làm người ta ngầm hiểm đằng sau tấm biển đó là "private property" của ai đó, rất tế nhị trong hoàn cảnh tranh chấp lãnh thổ hiện tại giữa VN-TQ. Bộ Công an VN cần sửa lại những tấm biển này, đây là một lỗi tiếng Anh không đáng có.
Update: Về mặt ngữ nghĩa, biển cảnh báo "No trespassing" ở các nước Mỹ/Úc tương đương như biển "Nhà có chó dữ" ở VN.
Subscribe to:
Posts (Atom)
